Cevat Bayrak Adresi

Adres:Şişli Echomar Görüntüleme ve Polikliniği, 19 Mayıs Cad. No:4 Nova Baran Plaza, Şişli / İstanbul

Selektif Salpingografi

Selektif Salpingografi

Standart rahim filmi tekniğinde, röntgen filminde görülebilen bir incelemesıvısı rahim ağzından içeriye enjekte edilir. Bu sıvı rahim boşluğunu ve tüpleri doldurarak karın boşluğuna akar. Eğer inceleme sıvısı bir tüpün içinden geçip karın boşluğuna akmazsa radyolojik olarak o tüpün tıkalı olduğuna karar verilir. Ancak gerçekte olay, bu anlattığım kadar basit ve kesin değildir.

Rahim ve tüpler, vajinaya açılan bir ağzı olan ve 2 tüp ile de karın boşluğuna irtibat sağlayan T şeklinde 3 yollu bir kanal sistemine benzer. Bir ucundan verdiğimiz sıvının diğer uçlarından çıkmasını beklediğimiz bu kanal şeklindeki yapı, cansız bir borudan çok farklı olarak yumuşak dokulardan oluşan, yaşayan ve tepki veren bir organdır. Salgı üreten, kanayan, kasılan, tepki veren bu organın içindeki inceleme sıvısının akış dinamiği cansız yapılardan çok farklıdır.

İtilip çekilmeye, içerisine orantısız basınçta sıvı verilmesine tepki veren rahim kasları istemsiz olarak şiddetle kasılabilir. Bunun 2 sonucu olur. Birincisi, eğer anestezi verilmediyse bu şiddetli kasılmayı hasta şiddetli bir ağrı şeklinde hisseder. İkincisi, kasılan rahim kasları tüplerin ağzını büzer ve inceleme sıvısının geçmesine engel olur. Radyoloji uzmanı raporuna tüpün veya tüplerin iç ağız bölgesinden tıkalı olduğunu yazar. Gerçekte ise ağzı büzülmüş olan tüp tamamen sağlıklı da olabilir. Daha fenası tüpü sosis gibi şişiren, tüp bebeğin tutmasını bile engelleyebilecek bir durum da atlanmış olabilir.

C Kollu röntgen cihazları, yumuşak kateterler ve uygun fiziksel-kimyasal özellikteki inceleme sıvılarıyla yapılan ağrısız rahim filmi tekniğinde rahim kaslarının kasılmasını tetiklememek esastır. Kaslar kasılmayınca ağrı da olmaz, tüplerin ağzı da büzülmez. Ancak bu teknik de tek başına bütün sorunları çözmeye yetmeyebilir. Ya bir sümüksü tıkaç tüpün ağzını tıpa gibi kapatmışsa? Ya rahmin köşesindeki küçük bir polip supap gibi tüpe sıvı geçişini engelliyorsa? Ya verilen sıvı kan damarlarına geçecek bir yol bulduğu için tüpte ilerleyememişse? Yine radyoloji uzmanı raporuna tüpün veya tüplerin tıkalı olduğunu yazar. Ve bunun doğru olmayabileceğini de herkes bilir.

Eskiden, HSG incelemesinde tüpler tıkalı çıktığında gerçeğe daha fazla yaklaşmanın geri kalan tek yolu laparoskopi denilen ameliyat idi. (Ucunda kamera bulunan aletlerle karına açılan deliklerden içeri girilerek yapılan bu operasyon hakkındaki bilgileri ve videoları internette bulabilirsiniz). Artık rahim filmi HSG’de tıkalı olduğu bildirilen böyle tüplerin yaklaşık %70-80 gibi büyük bir kısmını ameliyatsız açmanın (veya aslında açık olduğunu göstermenin) yeni bir yöntemi var: Selektif Salpingografi.

Selektif salpingografi yönteminde, tıpkı anjiyo yapar gibi ince yumuşak bir kateter vajinadan kapalı olan tüpün ağzına ilerletilir ve inceleme sıvısı doğrudan doğruya tüpün içine fışkırtılır. Tüp açılsa da açılmasa da bu işlem ağrısızdır. Genellikle sadece 1-2 dakika sürer. Rahim filminden farklı bir riski yoktur. Ucuzdur.

Bu tekniğin etkin, kolay, güvenli ve ucuz olması nedeniyle rutin HSG işleminin gerektiğinde uygulanan vazgeçilmez bir parçası olması gerektiğini düşünmekteyiz. Amerikan Üreme Tıbbı Topluluğu (ASRM), HSG’de tüpün tıkalı çıktığı bazı durumlarda selektif salpingografi ile işleme devam edilmesi gerektiğini önermektedir. Anlaşıldığı gibi, selektif salpingografi, kaçınılmaz olarak HSG incelemesinin bir parçası haline gelmektedir. Benim başında bulunduğum ekibin uygulaması da bu yöndedir.

HSG incelemesinde servikal kanaldan uterus içine kontrast madde verilir. Uterus yeterli basınçta doldurulamaz ise 2 aşama olarak kateter uterus içerisine ilerletilir ve kontrast madde oradan verilir. Peki buna rağmen kontrast madde tüpten geçmediyse, 2-3 santimetre daha ilerideki tüpün ağzından neden verilmesin? İşte 3. aşama olarak selektif salpingografide yapılan budur. Yeni bir inceleme değil, aslında HSG incelemesi devam etmiştir.

HSG incelemesi için hazırlanıp masada yatmakta olan, muayene aleti uygulanmış, az önce standart HSG yapılmış bir kadına kapalı çıkan tüpünü açabilmek umuduyla “selektif salpingografi” yapabilmek için sadece özel bir kateteri ambalajından çıkarmak ve rahim içindeki yerine yerleştirmek gerekir. Bu kısacık ilave işlemin sonuçları ise şaşırtıcı oranda yüz güldürücüdür. Hastaların bir kısmı kadın doğum uzmanının tavsiyeleri ve yardımıyla incelemeyi takip eden birkaç ay içinde gebe kalır. Bir kısmı laparoskopi ameliyatından, bir kısmı tüpündeki saptanıp bertaraf edilememiş sıvı toplanması nedeniyle başarısızlığa mahkûm tüp bebek uygulamasından, para ve zaman kaybından kurtulurlar.

Ağrısız yeni teknikle yapılan HSG’nin selektif salpingografi ile birlikte uygulanabildiği bir radyoloji departmanıyla çalışabilme imkânı olan kadın doğum uzmanları da eğer varsa hastadaki mevcut sorunları vaktinde saptayıp bertaraf ederek, dolaylı yoldan, gebelik başarı oranlarını daha da fazla arttırabilirler.